Câu trả lời trực tiếp là: Có, tia X (X-ray) công nghiệp rất nguy hiểm nếu không được kiểm soát đúng cách.Đây là một dạng bức xạ ion hóa (ionising radiation) , có nghĩa là nó mang đủ năng lượng để phá vỡ cấu trúc ADN và gây đột biến tế bào. Thiết bị chụp ảnh phóng xạ công nghiệp có thể phát ra một lượng bức xạ rất lớn trong thời gian rất ngắn. Tuy nhiên, các rủi ro này đã được hiểu rõ và hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình và tiêu chuẩn an toàn.

Rủi Ro Sức Khỏe Khi Phơi Nhiễm Tia X là gì?

Nguy cơ chính khi làm việc với tia X công nghiệp là phơi nhiễm bên ngoài (external exposure). Ngay khi thiết bị phát tia (máy phát X-ray) bị tắt hoặc nguồn phóng xạ được che chắn, việc phơi nhiễm sẽ dừng lại.

Một điểm quan trọng : Đối với các thiết bị sử dụng máy phát (radiation generators) tạo ra tia X, không có nguy cơ phơi nhiễm bên trong (nuốt hoặc hít phải).

Các tác động sức khỏe phụ thuộc nghiêm trọng vào liều lượng phơi nhiễm, được đo bằng millisievert (mSv):

• Liều lượng cao (Trên 1000 mSv): Gây ra các ảnh hưởng cấp tính ngay lập tức như bỏng da, nôn mửa.

• Liều rất cao (Trên 5000 mSv): Có khả năng gây tử vong.

• Liều trung bình (100 - 1000 mSv): Tăng nguy cơ ung thư về lâu dài. Các ảnh hưởng cấp tính bắt đầu xuất hiện ở mức trên 500 mSv.

• Với phụ nữ mang thai: Phơi nhiễm tia X có thể gây hại nghiêm trọng cho thai nhi, dẫn đến dị tật bẩm sinh hoặc các vấn đề phát triển khác. Giới hạn phơi nhiễm cho thai nhi được quy định nghiêm ngặt ở mức 1 mSv/năm

• Theo khuyến cáo của Ủy ban Quốc tế về Bảo vệ Bức xạ (ICRP), mức giới hạn liều hiệu dụng là:

  • Trung bình 20 mSv/năm trong một khoảng thời gian 5 năm liên tục.

  • Không vượt quá 50 mSv trong bất kỳ một năm riêng lẻ nào.

Rủi Ro Xảy Ra Từ Đâu?

Phần lớn các sự cố phơi nhiễm nghiêm trọng trong ngành chụp ảnh phóng xạ công nghiệp (industrial radiography) không phải do thiết bị tự nhiên hỏng hóc, mà là do sự kết hợp của ba yếu tố chính:

• Lỗi con người (Human Error): Không tuân thủ quy trình, thiếu nhận thức về an toàn, hoặc cài đặt khu vực kiểm soát không đúng cách.

• Lỗi thiết bị (Equipment Failure): Thiết bị hỏng hóc hoặc rò rỉ (đặc biệt là các nguồn phóng xạ bịt kín cũ).

• Yếu tố tổ chức (Organizational Factors): Thiếu đào tạo, giám sát không đầy đủ, hoặc quy trình an toàn (radiation management plan) yếu kém.

Trong một sự cố tại Úc, hai đội kỹ thuật viên làm việc cùng lúc trong một xưởng lớn. Do lỗi con người (sử dụng nhầm bảng điều khiển), Đội B đã bật ống tia X của Đội A trong khi Đội A vẫn đang trong khu vực cài đặt.

Hậu quả: Hai kỹ thuật viên của Đội A bị phơi nhiễm với liều lượng ước tính là 160 mSv và 600 mSv.

Chi tiết quan trọng: Liều kế cá nhân (dosimeter) của họ ban đầu báo mức thấp hơn (18 mSv và 39 mSv) vì họ đang quay lưng về phía nguồn phát, và cơ thể của họ đã che chắn cho chính liều kế. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc tuân thủ quy trình hơn là chỉ dựa vào liều kế.

5 Tiêu Chuẩn An Toàn Bắt Buộc Khi Làm Việc Với Tia X

Để bảo vệ sức khỏe người lao động, các cơ sở sử dụng tia X công nghiệp phải áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp an toàn sau:

1. Đào tạo và Huấn luyện (Training)

• Đây là biện pháp quan trọng nhất. Nhân viên phải được đào tạo và huấn luyện đầy đủ về các nguy cơ sức khỏe và cách làm việc an toàn với tia X. Nội dung đào tạo phải bao gồm:

• Cách sử dụng và bảo trì thiết bị phát tia X.

• Các quy trình thiết lập khu vực kiểm soát (controlled area).

• Các bước xử lý khi xảy ra sự cố.

2. Kiểm Soát Kỹ Thuật (Engineering Controls)

• Phải thiết kế khu vực làm việc để ngăn tia X thoát ra ngoài.

• Vách chắn bảo vệ (Shielding): Xây dựng các bức tường, cửa lót chì hạng nặng, hoặc gạch chì (lead chevron bricks) để tạo ra một "khu vực được kiểm soát" (controlled area) an toàn.

• Hệ thống cảnh báo và giám sát: Lắp đặt cảm biến và hệ thống đèn/còi báo động để giám sát mức độ phóng xạ và cảnh báo khi có rủi ro.

3. Giới Hạn Phơi Nhiễm (Dose Limits)

• Tuân thủ các giới hạn phơi nhiễm theo quy định là bắt buộc.

• Giới hạn Liều lượng: Tại Úc (và nhiều quốc gia), giới hạn phơi nhiễm nghề nghiệp là 20 mSv/năm. Giới hạn cho công chúng (và thai nhi) là 1 mSv/năm.

• Thời gian (Time): Giảm thiểu nguy cơ bằng cách hạn chế thời gian tiếp xúc và thực hiện xoay vòng nhân viên.

4. Thiết Bị Bảo Hộ Cá Nhân (PPE)

• Những người làm việc trực tiếp với tia X phải sử dụng đầy đủ PPE, bao gồm:

• Liều kế cá nhân (Personal Dosimeters) để theo dõi phơi nhiễm.

• Áo bảo vệ, tạp dề, găng tay chống tia X.

• Kính bảo vệ mắt chuyên dụng.

5. Bảo Trì và Tuân Thủ (Maintenance & Compliance)

• Các thiết bị phát tia X và nguồn phóng xạ bịt kín phải được kiểm tra và bảo trì định kỳ để đảm bảo chúng hoạt động an toàn và không bị rò rỉ.

• Tổ chức phải xây dựng và tuân thủ "Kế hoạch Quản lý Bức xạ" (Radiation Management Plan)

Ai Chịu Trách Nhiệm An Toàn?

An toàn bức xạ là trách nhiệm chung:

• Tổ chức / Người sử dụng lao động: Chịu trách nhiệm xây dựng, thực hiện và thường xuyên xem xét Kế hoạch Quản lý Bức xạ; đảm bảo tuân thủ quy định; và cung cấp đào tạo đầy đủ cho nhân viên (kể cả nhà thầu).

• Người lao động: Có trách nhiệm tuân thủ các thực hành an toàn trong kế hoạch; tuân theo các chỉ dẫn hợp pháp của Giám sát viên hoặc Nhân viên An toàn Bức xạ (RSO); và tham gia đầy đủ các khóa đào tạo.

Kết Luận

Tia X là một công cụ kiểm tra không phá hủy (NDT) vô giá, được sử dụng rộng rãi trong các ngành quan trọng như dầu khí, hàng không, ô tô, và kiểm tra mối hàn.Nguy cơ phơi nhiễm phóng xạ ion hóa là rất thực tế và nghiêm trọng. Tuy nhiên, bằng cách thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp kiểm soát kỹ thuật (che chắn), quy trình an toàn, và đào tạo nhân viên, các rủi ro này hoàn toàn có thể được quản lý, đảm bảo an toàn cho sức khỏe người lao động

Hãy liên hệ với đội ngũ chuyên gia của chúng tôi để nhận được sự tư vấn

miễn phí và chuyên nghiệp

hoặc

Hotline 0839 54 9178 (Zalo/Mob)

Bạn quan tâm đến sản phẩm?
Cần báo giá sản phẩm hoặc dịch vụ?